Menu EN

S360MAG

5 August

Sürdürülebilir Kalkınma Yolunda Ülkeler Değerlendirildi

1 Ocak 2016 itibarıyla Dünya, önümüzdeki 15 yıl boyunca bir an önce çözüm bulunması gereken sorunlar konusunda neler yapılabileceğine rehberlik etmek için 17 Küresel Hedef’in yer aldığı Sürdülebilir Kalkınma için 2030 Gündemi’ni resmi olarak uygulamaya koydu. Geçtiğimiz günlerde ise ilk defa hedefleri gerçekleştirme yolunda nerede olduğumuza dair verilerin yer aldığı bir değerlendirme olan Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri 2016 Raporu yayımlandı. Raporda, Birleşmiş Milletler İstatistik Komisyonu tarafından 2016 yılı Mart ayında kabul edilmiş sürdürülebilir kalkınma hedefi indikatörlerinden faydalanıldı. Çalışmanın, söz konusu indikatörlerin yeni metodlar ve verilerle geliştirilmesinin de yolunu açacağını vurgulanıyor. Ban Ki-moon’un ön yazısıyla paylaşılan ve ülkelerin performanslarını ve hedeflerini görebilecekleri SDG Endeksi Küresel Hedefler’de ilerleme kaydedilmesi için önemli bir ölçme altyapısı sunuyor.

Genel anlamda rapor sonuçlarına göre 8 kişiden 1’inin hala aşırı yoksullukla mücadele ettiğini, 800 milyon insanın açlık içinde yaşadığını, 5 yaşın altındaki her 4 çocuktan 1’inin kayıt altına alınmadığını, 1,1 milyar kişinin elektriğe erişimi olmadığını ve 2 milyarın üzerinde kişinin sağlıklı suya ulaşamadığını görüyoruz. Bu durum 2030 yılına kadar küresel bazda ciddi önlemleri hayata geçirmemiz gerektiğini söylüyor.

Çalışmanın sonuçlarını sürdürülebilir kalkınma hedefleri bazında ayrıntılı olarak incelediğimizde:

1. Önümüzdeki 15 yıl içerisinde her tür yoksulluğu dünyanın neresinde olursa olsun sona erdirmeyi amaçlayan Hedef 1 ile bağlantılı veriler şu şekilde;

- 2002-2012 yılları arasında aşırı yoksulluk sınırının altında yaşayan dünya nüfusu oranı yarı yarıya azalmış olsa da hala 8 kişiden 1’i aşırı yoksullukla mücadele ediyor. Bu oranın en yüksek olduğu yer ise Sahra Altı Afrika bölgesi.



- Orta ve üst gelire sahip ülkelerde yaşayan her 3 kişiden 2’si sosyal destek alabiliyorken düşük gelire sahip ülkelerde yaşayan her 5 kişiden ancak 1’inin herhangi bir sosyal yardıma erişimi var.



2. Açlığı bitirmeyi, gıda güvenliğini sağlamayı, beslenme imkanlarını geliştirmeyi ve sürdürülebilir tarımı desteklemeyi amaçlayan Hedef 2 ile ilgili değerlendirmeler;

- 2000-2002 yılları arasında dünya nüfusunun %15’i açlık çekerken, 2014-2016 yılları arasında bu oran %11’e gerilemiştir. Fakat bu gerilemeye rağmen günümüzde 800 milyon insanın yeterli gıdaya erişimi yok.



- 2014 yılında dünya üzerinde her 4 çocuktan 1’i yeterli beslenme koşullarına sahip olamadığından sağlıklı gelişim gösterememiştir.



3. İnsanların sağlıklı bir yaşam sürmelerini ve herkesin her yaşta refahını sağlamayı amaçlayan Hedef 3 konusunda;

- 1990-2015 yılları arasında doğum sırasındaki anne ölümleri %44 oranında, 5 yaşından önce hayatını kaybeden çocuk sayısı ise yarı yarıya azalmıştır. Buna rağmen 2015 yılında 5 yaşın altındaki 5,9 milyon çocuk önlenebilir sebeplerden ötürü hayatını kaybetti.



- HIV, verem ve sıtma vakalarının görülme oranı 2000-2015 yılları arasında azalmıştır. Yine de 2015 yılında 2,1 milyon kişi HIV’e yakalanmış, 214 milyon kişi ise sıtma olmuştur. Dünya nüfusunun yarısına yakını sıtma tehditi altındadır ve bu oranın en yüksek olduğu bölge %89 ile Sahra Altı Afrika bölgesi.



4. Herkesi kapsayan, eşit derecede kaliteli eğitimi yaşam boyu sağlamayı amaçlayan Hedef 4’le ilgili değerlendirmeler;

- 2013 yılında ilkokul çağına gelen 59 milyon çocuk okula gidememiştir.



- 2013 yılı itibariyle 15 yaşın üzerindeki 757 milyon kişi halen okuma yazma bilmiyor ve bunların 3’te 2’sini kadınlar oluşturuyor.



5. Toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamayı ve kadınlar ile kız çocuklarının toplumsal konumlarını güçlendirmeyi amaçlayan Hedef 5 ile bağlantılı olarak:


 - 59 ülkede düzenlenen anket sonuçlarına göre 2000-2014 yılları arasında kadınların %19’unun herhangi bir ücret almadan çalıştıkları, bu oranın erkeklerdeyse %8 olduğu görülüyor.


- Son 10 yıl içerisinde kadınların parlamentolarda yer alma oranı %6 artarak 2016’da toplam %23’e yükseldi.



6.Herkesin suya ve sanitasyona erişimini, suyun ve sanitasyonun sürdürülebilir yönetimini garanti altına almayı amaçlayan Hedef 6 ile bağlantılı olarak:


- 2015 yılında dünya nüfusunun %91’ini oluşturan 6,6 milyar insan, içme suyunu iyileştirilmiş bir kaynaktan sağlamıştır. Buna rağmen 663 milyon kişi halen sağlıklı suya erişemiyor. 



- 2000-2015 yılları arasında yeterli sanitasyon hizmeti alabilen dünya nüfusu oranı %59’dan %68’e yükselmiş olsa da 2,4 milyar kişi halen bu hizmetten gerektiği şekilde yararlanamıyor.



7. Herkes için erişilebilir, güvenilir, sürdürülebilir ve modern enerji sağlamayı amaçlayan Hedef 7 ile bağlantılı olarak:

- 2000 yılında dünya nüfusunun %79’unun elektriğe erişimi varken bu oran 2012 yılında %85’e yükselmiştir. Yine de 2012 yılı itibariyle 1,1 milyar insan elektriksiz yaşamaktadır.



- 2010-2012 yılları arasında yenilenebilir enerji teknolojileri senelik %4 oranında gelişim göstermiştir.




8. Sürdürülebilir ve kapsayıcı ekonomik kalkınmayı, tam ve üretken istihdamı, insana yakışır işler sağlamayı amaçlayan Hedef 8 ile bağlantılı olarak:

- Az gelişmiş ülkelerde kişi başına düşen milli gelirin yıllık artışının ortalaması 2005-2009 yılları arasında %4,7 iken 2010-2014 yılları arasında %2,6’ya gerilemiştir. Bu oran senelik %7 hedefinin çok altındadır. 



- 2015 yılında kadınlar arası işsizlik oranı %6,7 iken erkeklerde bu oran %5,8 kadardır. Cinsiyetler arası eşitsizliğin en yüksek olduğu bölgeler Batı Asya ve Kuzey Afrika bölgeleridir.



9. Dayanıklı altyapı inşaa etmeyi, sürdürülebilir, kapsayıcı sanayileşmeyi ve yeni buluşları teşvik etmeyi amaçlayan Hedef 9 ile bağlantılı olarak:


- 2015 yılında az gelişmiş ülkelerdeki kişi başı üretimin ekonomiye katkısı 100 Dolar iken bu miktar gelişmiş ülkelerde 5000 Dolarlara kadar çıkıyor.



- 2015 yılında 3G mobil altyapı şehirlerin %89’unu kapsarken, bu oran kırsal kesimlerde ancak %29 seviyesine ulaşabilmiştir.


    10. Ülkelerin içinde ve aralarındaki eşitsizlikleri azaltmayı amaçlayan Hedef 10 ile bağlantılı olarak:

- 2007-2012 yılları arasında 94 ülkeden 56’sında en fakir %40’lık hane halkının kişi başına geliri, 94 ülkenin  milli gelir ortalamalarına göre daha hızlı artış göstermiştir.



- 2000 yılından 2014’e az gelişmiş ülkelerden gelişmiş ülkelere ihraç edilen gümrükten muaf ürünlerin oranı %70’ten %84’e, gelişmekte olan ülkelerden gelişmiş ülkelere ihraç edilen gümrükten muaf ürünlerin oranı ise %65’ten %79’a çıkmıştır.



11. Şehirlerin ve yerleşim yerlerinin herkesi kapsayıcı, güvenli, dayanıklı ve sürdürülebilir kılınmasını amaçlayan Hedef 11 ile bağlantılı olarak:

- 2014 yılında 880 milyon kişi (küresel anlamda şehirde yaşayan insanların %30’u) gecekondularda yaşamıştır. Bu oran 2000 yılında %39’dur.



- 2014 yılında şehirde yaşayanlar, Dünya Sağlık Örgütü’nün riskli olarak gördüğü hava kirliliği üst sınırının 2,5 katı kadar hava kirliliğine maruz kalmıştır.



12. Sürdürülebilir tüketim ve üretimin güvence altına alınmasını amaçlayan Hedef 12 ile bağlantılı olarak:

- 2010 yılında dünyanın gelişmiş bölgelerinin üretimde kullanılan hammadde ve malzeme ayakizi ortalaması 23,6 kg iken, gelişmekte olan bölgelerde bu miktar 14,5 kg kadardır.



- 2010 yılında kişi başına düşen yerel malzeme tüketimi dünyanın gelişmiş bölgelerinde, gelişmekte olan bölgelerdekine göre %72 oranında daha fazladır.

13. İklim değişikliği ve etkileri ile mücadele için acil olarak adım atmayı amaçlayan Hedef 13 ile bağlantılı olarak:

- 2016 yılı Nisan ayında 175 üye ülke, tarihi Paris Anlaşmasını imzalayarak küresel sıcaklık artışının 2°C’nin üzerine çıkmaması artmaması için çalışacaklarını beyan etti.



- 2000-2013 yılları arasında meydana gelen doğal afetler sonucu 83000 kişi hayatını yitirmiş, 211 milyon kişi ise bu afetlerden etkilenmiştir.



14. Sürdürülebilir Kalkınma için okyanusların, denizlerin ve deniz kaynaklarının korunması  sürdürülebilir şekilde kullanmayı amaçlayan Hedef 14 ile bağlantılı olarak:


- Biyolojik olarak sürdürülebilir olan küresel balık stoğu seviyesi, 1974 yılındaki %90’lık seviyesinden, 2013 yılında %69’a kadar düşmüştür.



- Su kaynakları, 2010 yılında dünya nüfusunun %37’sini oluşturan kıyı toplumları için büyük önem taşımaktadır.

15. Karasal ekosistemlerin sürdürülebilir kullanımının korunması, geliştirilmesi, desteklenmesi, ormanların sürdürülebilir yönetimi, çölleşme ile mücadele, karasal bozulmanın ve  durdurulması, biyoçeşitlilik kaybının engellenmesini amaçlayan Hedef 15 ile bağlantılı olarak:

- 90’lı yıllarda yıllık 7,3 milyon hektarlık küresel orman kaybı 2010-2015 yılları arasında 3,3 milyon hektara düşmüştür.



- 2015 yılı itibariyle 23.000’in üzerinde tür yokolma tehlikesi altındadır. İnsan kaynaklı faaliyetler sebebiyle türler beklenenden 3 katı kadar daha hızlı yok olmaktadır.



16. Sürdürülebilir kalkınma için barışçıl ve kapsayıcı toplumların desteklenmesi, herkesin adalete erişiminin sağlaması, her seviyede etkili, hesap verebilir ve kapsayıcı kurumlar inşa etmeyi amaçlayan Hedef 16 ile bağlantılı olarak:


- 2008-2014 yılları arasında gelişmekte olan ülkelerdeki cinayet oranı, gelişmiş ülkelerdekinin iki katı kadar olmuştur.

- Günümüz itibariyle 5 yaşın altındaki her 4 çocuktan 1’i kayıt altına alınmıyor. Az gelişmiş ülkelerde ise her 2 çocuktan 1’i beş yaşına dek kayıt altına alınmıyor.



17. Sürdürülebilir kalkınma için uygulama araçlarını güçlendirilmesi ve küresel ortaklığı yeniden canlandırmayı amaçlayan Hedef 17 kapsamında:


- Dünya genelinde dağıtılan resmi kalkınma yardımları, 2015 yılında 131,6 milyar Dolar ile 2014 yılındaki değerinin %6,9 kadar üzerine çıkmış ve tarihi rekorunu kırmıştır.



- Dünya üzerindeki ülkelerin %90’ı, gelişmekte olan ülkelerin ise %88’i 2006-2015 yılları arasında nüfus sayım işlemleri gerçekleştirmiştir.



Bu küresel tabloda  Türkiye’nin Küresel Hedefler ortalama performansının 100 üzerinden 66,1 olduğunu görülüyor.  Batı Asya bölgesinde gösterilen Türkiye’nin göreli skoru ise 100 üzerinden 75,3’e tekabül ediyor. Bu sonuçlar ile değerlendirmeye tabi tutulan ve liste başını İsveç, Danimarka ve Norveç’in yer aldığı 149 ülke arasında Türkiye, 48. Sırada yer alıyor.



Türkiye, sürdürülebilir kalkınma hedeflerini gerçekleştirebilmesine ne denli yakın olduğunu anlayabilmemiz için Sustainable Development Solutions Network (SDSN) ve Bertelsmann Stiftung tarafından oluşturulmuş mevcut durum tablosu (Kırmızı: Yetersiz, Sarı: Orta Yeterlilikte, Yeşil: Yeterli seviyede olan hedefleri belirtmek üzere) ise birçok konuda ülke olarak acilen aksiyon almamız gerektiğini söylüyor.



ndikatör bazlı performansımız ise 2030 hedefleri bağlamında Türkiye’nin nerede durduğunu daha net görebilmek isteyenler için ayrıntılı bir tablo sunuyor.

PAYLAŞ: