Menu TR

S360Mag

15 December

Avrupa Yeşil Mutabakatı 101

2019 Aralık ayında AB Komisyonu tarafından açıklanan Avrupa Yeşil Mutabakat Çağrısı (European Green Deal) ile, Avrupa Birliği 2050 yılına kadar net-sıfır karbon salım hedefine ulaşmayı hedefliyor.1 Bu hedef sayesinde 2030 yılına kadar ise AB’nin karbon emisyonlarının 1990 yılına kıyasla en az %55 azaltılması amaçlanıyor. Çağrı kapsamında AB tarafından,

- Çevre dostu teknolojilere yatırım yapılması, 
- Sanayide inovasyonun desteklenmesi, 
- Özel ve toplu taşıma sektörlerinde ulaşımın temiz, ucuz ve sağlıklı alternatifler ile sunulması2,
- Enerji sektörünün karbonsuzlaşması ve dolayısıyla %100 yenilenebilir enerji kaynaklarına geçiş,
- Binaların enerji verimli hale getirilmesi ve küresel çevre standartlarının geliştirilmesi için uluslararası ortaklıklarla çalışmaların yapılması bekleniyor.3

Avrupa Komisyonu, Avrupa Yeşil Mutabakat Çağrısı ile konulan hedeflere ulaşmak için kamu ve özel sektör yatırımının önemine vurgu yaparak dönüşüm sürecinin en az 1 trilyon avroluk yatırım gerektirdiğini belirtiyor.4 2030’a kadar karbon emisyonlarının azaltılması için ise 260 milyar avroluk ek bir yatırıma ihtiyaç var.  Bu gelişmelere ek olarak, Mutabakat çerçevesinde “karbon sınır vergisi- sınırda karbon düzenlemesi- SKD” uygulanması planlanıyor. Bu bağlamda Gümrük Birliği’nin güncellenmesi konusu gündeme geliyor.5



Avrupa Yeşil Mutabakat Çağrısı’nın, Türkiye’nin en büyük ticaret ortaklarından Avrupa Birliği ile yürüttüğü ticaret sürecini önemli ölçüde etkileyeceği öngörülüyor.6 Bu süreç, Türkiye ekonomisi açısından hem risk hem de fırsatlar doğurmakta. Riskler incelendiğinde Avrupa Birliği Emisyon Ticareti Sistemi ile karbon fiyatlandırması ve Türkiye’deki sektörlerin karşılaşacağı karbon maliyeti örnek gösterilebilir. Ayrıca Yeşil Mutabakat stratejisine göre AB, bundan böyle başka ülkelerle yapacağı serbest ticaret anlaşması gibi anlaşmalar için aday ülkenin Paris Anlaşması’nı “onaylama ve etkin bir şekilde uygulaması” ön şartını getiriyor.8Burada önemli kriter, metnin, partner olacak ülke için sadece onaylamayı yeterli görmemesi, daha ileri giderek etkin bir şekilde uygulanması şartını öne sürmesi. Dolayısıyla, Paris Anlaşması’nı şimdiye kadar onaylamayan tek partner ülke Türkiye ve anlaşmadan çıkan ülke ABD açısından AB ile ticarette sıkıntılar yaşanması da beklenebilir. Öte yandan, doğru adımlar atılırsa Avrupa Yeşil Mutabakat Çağrısı, Türkiye için birçok fırsat doğurabilir. Mutabakat, Türkiye'nin düşük karbon ayak izli üretimini avantajlı konuma getirerek Türkiye'nin AB ülkelerine daha kolay ihracat yapmasına yardımcı olurken, özel sektörün finansmanını mobilize ederek ülke ekonomisinin gelişimine katkı sağlayabilir.1Buna ek olarak, üretimde karbonsuzlaşma süreci ile birlikte arka planda güçlenecek teknoloji sektöründe (konu ile ilgili ortaya çıkacak Girişim, CleanTech7 ekosistemi) ve finans sektöründe (düşük karbonlu üretime yönelik yatırım için kaynak aktarma ve inovatif finansal modeller) de önemli fırsatlar yaratarak 4. Endüstri devriminin potansiyelini açığa çıkarabilir. 

Bu gelişmelerin yanı sıra, COVID-19 küresel salgını toplumları ayakta tutmak için daha dayanıklı ve sürdürülebilir sistemlere olan ihtiyacı gündeme getirdi.8 Finansal sistemden sağlık sistemine, ekosistemlerden tedarik sistemlerine tüm paydaşları, canlıları ve çevreyi gözeten, toplumsal eşitliğe dayalı sistemlere ihtiyacımız var. Krizden çıkışa adanacak olan iyileşme finansmanının iklim açısından doğru harcanması, akıllıca ve geleceğe yönelik planlanması gerekiyor. Birçok Avrupalı yatırımcı ve büyük piyasa oyuncuları iklim stratejilerini genişletirken, geleneksel iklim finansmanı anlayışının geride bırakılması da ortaya çıkıyor.9 Özel yatırımların önünü açmak, düşük karbon ekonomisine geçişte hangi finansman araçlarının, stratejilerinin ve mekanizmalarının gerçekten anlamlı olduğuna dair daha sistematik bir yaklaşımla başarılı modellerin pilotlaştırılması ve ölçeklendirilmesi büyük önem teşkil ediyor. COVID-19 iyileşme senaryoları yeşil toparlanma odaklı gelişirken, 750 milyar avro bütçeli AB iyileşme paketinin %30’unun Avrupa Yeşil Mutabakat odağında olup, iklim hedeflerine uyum için projelere aktarılacağı belirtiliyor

S360 ekibi olarak Avrupa Yeşil Mutabakat Çağrısı’nın Türkiye’deki yedi sektöre olası etkilerini, risk ve fırsatlarını inceledik. Bu sektör incelemelerinde AB’nin yeni büyüme stratejisi olarak da Avrupa Yeşil Mutabakat Türkiye için bir risk olduğu kadar, sürdürülebilir kalkınma için yeni bir fırsat olarak değerlendirilecek alanlarını ortaya koyduk. Bu sektörlerin AYM’ye uyum sağlamak adına çağrıdaki 1 milyar avroluk fon fırsatından yararlanarak bu alanlarda Ar-Ge ve inovasyon faaliyetlerine hız vermelidir. Bu doğrultuda Türkiye’de çağrı, Dışişleri Bakanlığı AB Başkanlığının ve Horizon 2020 Programının da iletişim kurumu olan TÜBİTAK tarafından yürütülmekte olup 22 Eylül 2020 itibari ile açılmıştır. Çağrı kapsamında pilot uygulamaların, yenilikçi ürünlerin, yeşil ve dijital dönüşümün yönetişimiyle ilgili önerilerin, sosyal ve değer zincirlerinde inovasyonun destekleneceği belirtilirken; çağrı kapsamında enerji başlığında toplam 128 milyon avro, binalarda enerji verimliliği için 60 milyon avro, çevreci havalimanları ve limanlar için 10 milyon avro, Tarladan Sofraya stratejisine destek olacak projeler için 74 milyon avro kaynak ayrılmış durumda.





- Avrupa Yeşil Mutabakat'ın çimento ve yapı sektörüne etkilerini incelediğimiz yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
- Avrupa Yeşil Mutabakat'ın gıda ve tarım sektörüne etkilerini incelediğimiz yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
- Avrupa Yeşil Mutabakat'ın tekstil sektörüne etkilerini incelediğimiz yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
Committing to climate-neutrality by 2050: Commission proposes European Climate Law and consults on the European Climate Pact, 2020. European Commission, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_20_335
A European Strategy for low-emission mobility, 2016. European Commission, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX:52016DC0501
A Renovation Wave for Europe - greening our buildings, creating jobs, improving lives, 2020. European Commission, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?qid=1603122220757&uri=CELEX:52020DC0662
The Just Transition Mechanism: making sure no one is left behind, 2020. European Commission, https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/european-green-deal/actions-being-taken-eu/just-transition-mechanism_en
EU Green Deal (carbon border adjustment mechanism), 2020. European Commission, https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12228-EU-Green-Deal-carbon-border-adjustment-mechanism-
Ekonomik Göstergeler Merceğinden Yeni İklim Rejimi Raporu, 2020. Tüsiad, https://www.tusiad.org/tr/yayinlar/raporlar/item/10633-ekonomik-gostergeler-merceginden-yeni-i-klim-rejimi-raporu
Temiz teknoloji, önemli enerji verimliliği iyileştirmeleri, kaynakların sürdürülebilir kullanımı veya çevre koruma faaliyetleri yoluyla olumsuz çevresel etkileri azaltan herhangi bir süreç, ürün veya hizmettir.
COVID-19 Gündemi, 2020. KPMG, https://assets.kpmg/content/dam/kpmg/tr/pdf/2020/07/covid-19-gundemi.pdf
Yeni bir iklim stratejisi için hemen şimdi!, 2020. KPMG, https://home.kpmg/tr/tr/home/gorusler/2020/04/yeni-iklim-stratejisi-icin-hemen-simdi.html

SHARE: