Menu TR

S360Mag

31 December

Avrupa Yeşil Mutabakat'ın Finans Sektörüne Etkileri

Avrupa Birliği, kaynakların verimli kullanıldığı, sera gazı emisyonlarının düşük olduğu sürdürülebilir bir ekonomik modele geçişte oldukça kararlı. Bu geçişte finansal sistemin sürdürülebilir büyümenin sağlanmasında önemli bir role sahip olacağı değerlendiriliyor. Avrupa Yeşil Mutabakat (AYM) kapsamında, 14 Ocak 2020 itibarıyla Avrupa Yeşil Mutabakat Yatırım Planı1 kamuoyuna sunuldu. Bu kapsamda  gelecek 10 yıl içerisinde en az 1 trilyon avro değerinde finansmanın sürdürülebilir yatırımlar için mobilize edileceği açıklandı. AB yatırım planı ile beraber Avrupa Yeşil Mutabakatı hedefleri doğrultusunda, özel yatırımları, iklim zararsız, iklime dayanıklı ve verimli kaynaklara kanalize etmeyi hedefliyor.  Geçiş süreci finans sektörü için belirli riskler barındırıyor olsa da uygulanan politikaların neticesinde önemli avantajlar da yakalayabileceği düşünülüyor. AYM kapsamında, bankacılık ve sigortacılık sektörlerini etkileyecek riskler fiziksel ve geçiş riskleri olmak üzere iki şekilde tasnif edilebilir;
 
Fiziksel riskler: Sıcak hava dalgaları, kuraklık, fırtına ve seller bireylerin günlük hayatlarını olumsuz etkilediği kadar finansal açıdan da büyük zararların oluşmasına sebebiyet veriyor. Araştırmalardan2 elde edilen verilere göre 2018 yılında bu zarar 160 trilyon dolara kadar ulaşmış olup sigorta şirketlerinin ve bankaların bilanço tablolarına yansımıştır. Bazı çalışmaların tahminlerine göre, global finansal varlıkların %6’sının (24,1 trilyon dolar) riskli pozisyonda olduğu değerlendirilmektedir.3 Değişen iklim koşullarıyla oluşabilecek zararın 2008 Küresel Ekonomik Kriz kadar büyük ölçeklere ulaşabileceği tahmin ediliyor.4

Geçiş Riskleri: Avrupa Yeşil Mutabakatı uyarınca gerçekleştirilecek yeşil dönüşüm büyük ölçeklerde olacağı için, bu değişimin fırsat ve riskler yaratacağı sektörler olacaktır. Örneğin enerji-yoğun sektörler, yüksek oranda karbon salımına sebep oldukları için bu riski taşıyanlar arasında yer alması beklenmektedir. Portföylerinde karbon-yoğun varlıklara sahip olan bankalar ve sigorta şirketleri de aynı şekilde ciddi risklere maruz kalacaklar. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve Uluslararası Yenilebilir Enerji Ajansı’nın (IRENA) yaptığı bir çalışmaya göre, stranded assets, (emisyon azaltım politikası sebebi ile değerini kaybeden yatırım) değerlerinin 10 trilyon dolar kadarı riskli pozisyonda değerlendirilmektedir.Yukarıda belirtilen risklerin yanında, unutulmamalıdır ki, küresel ısınma ve iklim krizinin yaratacağı tehlikeler önümüzdeki on yıl boyunca oluşacaktır. Bununla birlikte yeşil dönüşüm uzun vadeli bir stratejik plandır. Fakat finansal hizmetler sektörü tarafından kullanılan konvansiyonel risk modelleri ise genellikle kısa vadeli, finansal risk penceresinden bir değerlendirme yapmaktadır. Bu doğrultuda entegre risk yönetimlerine geçilmelidir.5 
 
1.Bankacılık Sektörü Açısından Riskler ve Fırsatlar
Avrupa Yeşil Mutabakatı çerçevesinde AB Komisyonu, iş dünyasının sürdürülebilirliğe geçişini desteklemek için politika araçları sunmayı amaçlayan yenilenmiş bir sürdürülebilir finans stratejisi duyurdu.Eylem planı kapsamında ortaya koyulan strateji, üç kategoriye ayrılabilen on temel eylem içeriyor. Bu eylemlerden çıkarılabilecek, yeni risk ve fırsat doğurabilecek öngörüler ve bilgiler şu şekilde:
-Yeşil finansal ürünler için AB Yeşil Tahvil Standardı6  ve etiketler oluşturma planı bulunuyor ve bu konuda 2021’in 3. Çeyreğinde bir çerçeve oluşturulması planlanıyor.
-InvestEU programı kapsamında, finansman ve teknik destek yoluyla yatırımcıları ve proje girişimcilerini bir araya getirerek dört politika alanında destekler sunulması amaçlamaktadır: sürdürülebilir altyapıaraştırma, inovasyon ve dijitalleşmeküçük ve orta ölçekli işletmeler, ve sosyal yatırım ve yetkinliklerin geliştirilmesi.
-Sürdürülebilirliğin derecelendirilmesive piyasa araştırmasına entegre edilmesi teşvik ediliyor.
-Avrupa Parlamentosu ve Konseyi, bankalara yönelik Risk Azaltma Önlemlerine ilişkin müzakereler bağlamında, çevresel, sosyal ve yönetişim (ÇSY) risklerinin denetçiler tarafından gerçekleştirilen inceleme ve değerlendirmeye dahil edilmesine yönelik ilkeleri ve metodolojileri belirlemesi için Avrupa Bankacılık Otoritesini (EBA) görevlendirilmesi konusunda anlaştı.7
-İklimsel ve çevresel risklerin finansal sisteme entegre edilmesi planlanıyor. Bununla, risklerin AB ihtiyat çerçevesine8 daha iyi entegre olacağı ve yeşil varlıklar için mevcut sermaye gereksinimlerinin uygunluğunun daha açık değerlendirilebileceği ön görülüyor. Ayrıca, doğal afetlerden kaynaklanan fiziksel risk ve hasar söz konusu olduğunda, finans sektörünün iklim ve çevresel risklere karşı dayanıklılığı artırma konusunda vereceği destek için çalışmalar yapması amaçlanıyor. 
 
Komisyon ayrıca mevcut 2030 iklim ve enerji hedeflerine ulaşmak için 2030 yılına kadar yılda yaklaşık 260 milyar avro tutarında ek yatırım gerekeceğinin altını çiziyor. AB, Avrupa Stratejik Yatırımlar Fonu ve diğer girişimlerle gerekli yatırımları çekmeye yardımcı olmak için halihazırda destek sağlıyor. Ancak, yatırım zorluğunun ölçeği tek başına kamu sektörünün kapasitesinin ötesinde yer alıyorBu hedeflere ulaşmakta finans sektörüne önemli bir rol düşüyor. Bu kapsamda AB tarafından aşağıdaki öneriler sunuluyor:
- Yatırımları daha sürdürülebilir teknolojilere ve şirketlere doğru yeniden yönlendirme.
- Uzun vadede sürdürülebilir bir finansal büyüme.
- Düşük karbonlu, iklime dayanıklı ve döngüsel bir ekonominin yaratılmasına katkıda bulunma.9

Sürdürülebilir yeşil altyapı geçişini hızlandırma ve özel yatırımı teşvik etme için kamu-özel ortaklıkları (public-private partnerships) ön plana çıkıyor. Geçmiş örnekler incelendiğinde günümüzdeki AB programlarının bu şekilde desteklendiği ve daha iyi sonuçlar elde edildiği göze çarpıyor. Bu ortaklıklar kapsamında Avrupa Yatırım Bankası tarafından (EIB), ulusal bankalara sunulan kredi garantilerinin genişletilmesi ön görülüyor.10 Bankacılık sektörü için oluşan önemli fırsatlardan birisi AB’nin tetiklemeye çalıştığı ek özel finansman tarafında oluşuyor. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) garantörlüğünde belirlenen sürdürülebilir geçişi destekleyen konularda yeni kredi fırsatları doğabilir. Bankalar AB’nin fonlama stratejisine paralel bir stratejiyi iç dinamiklerine entegre ederek gelecekte doğacak çevre, iklim ve sosyal risklere daha hazırlıklı olabilirler. Risk tarafında ise AB tarafından sürdürülebilir finans stratejileri kapsamında Yeşil Tahvil Standardı gibi yeni regülasyonlar ortaya çıkıyor. Bu regülasyonların sıkı takibi ve entegrasyonu ön plana çıkıyor.
 
2.Sigortacılık Sektörü Açısından Riskler ve Fırsatlar 
Sigortacılık, küresel ısınmayla mücadelede, sahip olduğu önleyici finansal mekanizmalar sayesinde, toplumu ve bireyleri güvence altına alan önemli bir sektördür.  Küresel ısınma ve iklim krizi ile mücadele kapsamında yürürlüğe giren Avrupa Yeşil Mutabakatı ile birlikte, Avrupa Komisyonu, önümüzdeki 10 yılda 1 trilyon avronun üzerinde finansmanı sürdürülebilir yatırım için mobilize edeceğini duyurdu. Önemli yatırım araçlarına sahip olan sigorta şirketleri de afet öncesi önleyici politikaları ve sahip oldukları finansal araçlarla bu dönüşümde kritik bir rol oynayabilirler. Aynı zamanda Yeşil Mutabakat ile hedeflenen ekonomik dönüşüm içerisinde sigortacılık sektörü için çeşitli riskler ve fırsatlar barındırmakta. Bu risk ve fırsatlar şu şekildedir;
 
Riskler
- Kredi (Karşı taraf) Riski :Şirketler, ÇSY kapsamında alınan ve karbon vergisi gibi iş modelleri üzerinde negatif etkiye sebep olan kararlara dair yükümlülüklerini yerine getiremeyebilir.
- Piyasa (Fiyat) Riski :ÇSY kapsamında alınacak politik ve regülatif kararlar doğrultusunda oluşan piyasa beklentileri sürdürülebilir olmayan yatırımların değerlerinin düşmesine sebep olabilir. 
- Likidite Riski :Doğal afetler sonucunda, müşterilerin önemli bir kısmı hesaplarında tuttukları fonları, kayıplarını finanse etmek için geri çekebilirler.11
 
Fırsatlar
Avrupa Yeşil Mutabakat’ın’nın önemli hedeflerine ulaşması açısından Avrupa Komisyonu’na danışmanlık veren IE (Insurance Europe), Avrupa Birliği’ndeki sigortacıları temsil eden bir meslek örgütü, Temmuz 2020’de belirlenen hedeflere ulaşmak adına yapılması gereken önemli noktalara değinmiştir.12 Bu noktalar aşağıdaki gibidir:
 
- Sürdürülebilir finans hizmetleri sağlayan kurumların geliştirilmesi: ÇSY verilerini belirli merkezde toplayacak bir veri tabanı önerisinde bulunmuştur. Bu sayede daha iyi bir karşılaştırma yapma imkânı sunarken, şeffaflığı arttırıp, maliyetleri de azaltabilir.
- Bireyler, finansal kurumlar ve şirketler için fırsatların arttırılması: Avrupa Birliği’nin sürdürülebilir finans alanındaki şeffaflık için gerekli olan standartları belirlemesi gerektiği vurgulanmıştır. Gelişmelerin (yeşil ve sosyal tahvillerin kullanımın artması, ESG verilerinin şirketlere tutulmasının ve yatırımcılara açılmasının zorunlu olması vb.) ve inovasyonların teşvik edilmesi ve bu şekilde sürdürülebilirliğin ana akım haline gelmesi gerektiği belirtilmiştir. Cezbedici uzun vadeli sürdürülebilir yatırımların eksikliği ve muğlak tanımların kullanımı gibi sorunların aşılması gerektiği de belirtilmiştir.
- İklimsel ve Çevresel Risklerin Azaltılması ve Yönetimi:
Fiziksel risklerin sigorta edilebilirlik açısından oluşturabileceği ciddi sonuçlardan ötürü Insurance Europe küresel ısınma ile mücadele toplumsal direncin arttırılmasınıetkin önleme’nin (doğal afetlere karşı halkın dayanıklılık seviyesini artırmak, kısıtlı doğal kaynakların verimli kullanılması vb) önceliklendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.

1 Avrupa Yeşil Mutabakat Yatırım Planı
2 Löw, P. (2019), The natural disasters of 2018 in figures, Munih Re
3 Dietz, S., Bowen, A., Dixon, C. and Gradwell, P. (2016), “‘Climate value at risk’ of global financial assets”, Nature Climate Change, Vol. 6, No 7, pp. 676-679
Davenport, C. (2019), Climate Change Poses Major Risks to Financial Markets, Regulator Warns, NY Times
5 International Energy Agency and International Renewable Energy Agency, Perspectives for the energy transition – investment needs for a low-carbon energy system, March 2017
6 AB Yeşil Tahvil Standardı, https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/banking-and-finance/sustainable-finance/eu-green-bond-standard_en
7 Renewed sustainable finance strategy and implementation of the action plan on financing sustainable growth, European Comission
8 AB İhtiyat Çerçevesi, 2017, https://ec.europa.eu/environment/integration/research/newsalert/pdf/precautionary_principle_decision_making_under_uncertainty_FB18_en.pdf
9 Overview of sustainable finance, European Comission
10 Europe’s Green Deal needs PPP thinking, World Bank
11 Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (BaFin): Guidance notice on dealing with sustainability risks (2020)
12 Response to EC Consultation on Sustainable Finance Strategy, Position Paper, July 2020

SHARE: