Menu TR

S360Mag

19 March

Fransa’nın elektronik atıklarla mücadelede yeni uygulaması: “Onarılabilirlik Endeksi”

*Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Elektronik atıkların çevreye verdiği ciddi zararları önlemenin en iyi yolu, elektronik cihazları sık sık değiştirmeden, mümkün olduğunca uzun süre kullanmaktan geçiyor. Ancak, elektronik cihazların tamirinin ne kadar kolay olduğunun bilinmemesi, cihazın ne kadar süre kullanılacağının da hesaplanamamasına yol açıyor. Fransa’da çıkan yeni bir uygulama şirketlerin bu konuda müşterilerine açık olmalarını talep ediyor.
 
Son yıllarda, tasarım çeşitliliği, yazılım kilitleri, onarımın maliyeti ve karmaşıklığı nedeniyle elektronik cihazların tamiri daha zor hale geldi. Fransız hükümetinin yaptığı bir araştırmaya göre 2020'de ülkedeki bozuk elektronik cihazların yalnızca yüzde 40'ı onarıldı.
 
Fransa, bu yüzdeyi yükseltmek için elektronik üreticilerinin ürünlerinde bir onarılabilirlik endeksini görünür kılmalarını zorunlu hale getiren anti-atık yasa tasarısı hazırladı. Başlangıçta akıllı telefonlar, dizüstü bilgisayarlar, TV'ler, çamaşır makineleri ve çim biçme makineleri için geçerli olan endeks, 10 üzerinden değerlendiriliyor ve daha yüksek bir sayı daha onarılabilir bir cihazı işaret ediyor. Fransa gelecek yıla kadar endeksi para cezası ile zorunlu kılmayacak olsa da bazı şirketler ürünleri için puanlar yayınlamaya başladı bile.
 
Endeks ürünleri beş kritere göre derecelendiriyor: onarıma yardımcı olacak teknik belgelerin mevcudiyeti, sökme kolaylığı, yedek parçaların bulunabilirliği, yedek parçaların fiyatı ve bu ürün sınıfına özgü onarım sorunları. Endeksin hesaplanmasında kullanılan tüm bilgiler, satın alma sırasında tüketicilere de sunuluyor.
 
Onarılabilirlik endeksi, Fransa’nın sınırlı bir ömre sahip ürünlerin kasıtlı olarak üretilmesi olarak tanımlanan planlı eskimeye karşı mücadele etme ve israfın en aza indirildiği daha döngüsel bir ekonomiye geçiş çabasının bir bölümünü oluşturuyor. 2024 yılına kadar onarım endeksinin, müşterilere bir ürünün ne kadar onarılabilir olduğunu söylemekle kalmayıp aynı zamanda sağlamlığını da tanımlayan bir "dayanıklılık endeksine" dönüşmesi amaçlanıyor.
 
Uygulamanın eksik yönleri
 
Londra merkezli bir onarım savunuculuk organizasyonu ve Avrupa Onarım Hakkı Kampanyası üyesi olan Yeniden Başlatma Projesi'nin (Restart Project) kurucu ortağı Ugo Vallauri’ye göre endeksin puanlama sisteminin bazı sorunları bulunuyor. Örneğin, dizüstü bilgisayar ve akıllı telefon üreticileri, tüketicilere cihazın tamir edilebilirliğiyle ilgili olmayan bilgiler -güvenlik güncellemeleri veya farklı yazılım güncellemeleri türleri- sağlayarak "ek puan" kazanabiliyorlar. Ayrıca puanlamalar üreticilerin kendi açıkladıkları puanlara dayanıyor ve henüz hesaplamaların doğru bir şekilde yapılıp yapılmadığından emin olmak için sıkı bir hükümet gözetimi olup olmayacağı da belli değil. Ancak markalar arasındaki rekabetin doğru puanların açıklanması konusunda yardımcı olacağı düşünülüyor.
 
Endeksin Fransa sınırlarını aşması bekleniyor
 
Onarılabilirlik endeksinin küresel etkilerinin de olması bekleniyor. Onarım savunucuları, endeksin benzer düzenlemelere ağırlık veren diğer ülkeler için bir turnusol testi işlevi göreceğini, tüketicilerin daha iyi seçimler yapmasına yardımcı olacağını ve şirketleri daha fazla onarılabilir cihazlar üretmeye teşvik edeceğini söylüyor.
 
Kasım ayında, Avrupa Parlamentosu, AB çapında tamir edilebilir etiketlemeyi zorunlu kılan yasaların geliştirilmesi lehinde oy kullandı. Buna rağmen uzmanlar uygulamanın tüm Avrupa Birliği ülkelerine yayılmasının birkaç sene alacağını düşünüyor. Fransa'nın kendi endeksini çıkarıp uygulamaya geçen ilk ülke olması bunun mümkün olduğunu gösteriyor ve diğer ülkeler için üzerine inşa edilebilecek iyi bir öğrenme fırsatı sunuyor.
 
Uygulama tüketicileri ve üreticileri nasıl etkiliyor?
 
Puanlama sisteminin hem tüketicileri hem de üreticileri nasıl etkilediğini görmekle eşit derecede ilgilenen Fransız hükümeti, 140.000 çevrimiçi müşterinin, yedek parça fiyatı hariç tüm nihai kriterleri içeren tamir edilebilirlik endeksinin beta sürümüne nasıl yanıt verdiğini inceleyen bir çalışmanın sonuçlarını yayınladı. Müşterilerin, onarım endeksi olan dizüstü bilgisayarları satın almaktan kaçınma eğiliminde oldukları bulundu. Fransız hükümetinde davranış bilimleri araştırmacısı olan proje yöneticisi Laurianne Vagharchakian, bunu, araştırmanın ortalama onarılabilirlik endeksinin 10 üzerinden 5,4 olmasının muhtemel alıcılar için "pek motive edici ve çekici olmadığı" gerçeğine bağlıyor. Diğer araştırmalar, tüketicilerin kısa ömürlülere kıyasla daha uzun ömürlü olduğunu belirten etiketli ürünleri tercih ettiklerini ve bazı durumlarda daha dayanıklı ürün için çok daha fazla ödeme yapmaya istekli olabileceklerini gösteriyor.
 
Bu bulguların gösterdiği gibi, onarım puanları Fransa genelinde tüketici davranışlarını etkilemeye başlarsa, üreticiler cihazların daha kolay onarılmasını sağlamak için baskı hissedeceklerdir. Uygulama, artan elektronik atık miktarının ve bu atıkların uygunsuz ve tehlikeli şekilde bertaraf edilmesinden doğan çevre ve insan sağlığı sorunlarının önüne geçilmesinde önemli rol oynayacak gibi gözüküyor.
 

SHARE: