Menu TR

S360Mag

6 November

Gelişmekte Olan Ekonomilere Ait Sürdürülebilirlik Endeksleri ve Endekslerin Sağladığı Düşünülen Faydalar

Emre Salkım - Emin Ali Gündez

Sürdürülebilirlik endeksleri birinci nesil sürdürülebilirlik göstergeleri1 üzerine kurgulanan ve şirketlerin bu konular üzerindeki performansını yatırımcılar ve tüketicilerle bilgi paylaşmak üzerine oluşturulan yapılardır. Özellikle gelişmekte olan ekonomilere ait çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) verilerinin erişilebilirliğinin, güvenilirliğinin ve kıyaslanabilirliğinin sorgulandığı bir ortamda uzun soluklu yatırımlardan bahsetmek oldukça zordur. Bu durumu ortadan kaldırmak adına, sürdürülebilirlik performansı üzerine çalışan EIRIS gibi kar amacı olmayan kuruluşlar gelişmekte olan ekonomilerdeki kurumlarla2 işbirliği yaparak sürdürülebilirlik endeksleri oluşturmaya ve/veya oluşturulması için katkıda bulunmaya başlamışlardır.

Günümüzde, gelişmekte olan ekonomilerin sürdürülebilirlik endeksleri genellikle mevcut oldukları ülkelerin borsaları tarafından oluşturulmaktadır. Bu duruma örnek olarak JSE, BM&FBovespa ve Borsa İstanbul’u örnek verebiliriz. Özel endeks sağlayıcılar tarafından  oluşturulan endekslerden de bahsetmek mümkün elbette. Borsaların oluşturduğu endeksler kamuyu aydınlatma ve itibar geliştirme üzerine kurgulanırken, S&P, Dow Jones gibi özel şirketlerin oluşturduğu endeksler ise yatırımcıları kendilerine çekecek ürünler üzerinden kurgulanmaktadır.

ESG konuları kapsamında bilgi sağlamaya başlayan ilk endeks 1990 yılında hizmet vermeye başlayan Domini 400 Sosyal Endeksi’dir. Domini 400 Sosyal’i takiben ESG bağlamında birçok endeks oluşturulmuştur.  Dow Jones Sürdürülebilirlik Endeksi (DJSI) 1999’da oluşturulmuştur. Günümüzde popüler bir sürdürülebilirlik kıyaslama mekanizması olarak hizmet veren DJSI’yı takiben, FTSE4Good Endeksi 2001 yılında oluşturulmuştur. Gelişmiş ekonomilerde, degişik aktörler 2000’li yılların başlarından itibaren sürdürülebilirlik endekslerini çeşitli konu alanları çevresinde oluşturmaya başlamışlardır. Gelişmekte olan ülkelerin borsaları içinde ilk sürdürülebilirlik endeksi Johannesburg Borsası tarafından 2004 yılında oluşturulan Sorumlu Yatırım Endeksi’dir. Bu sürece en yeni son katılım ise da Borsa İstanbul tarafından 4 Kasım 2014 tarihi itibariyle oluşturulan BİST Sürdürülebilirlik Endeksi’dir.

Sürdürülebilir Borsalar Girişimi (SSEI) için 2014 yılında UNCTAD, PRI, UNGC, UNEPFI tarafından hazırlanan rapora göre, Dünya Borsalar Birliği’ne (WFE) ve SSEI’ya dahil olan 55 borsanın 23’ü sürdürülebilirlik endeksi hesaplamaktadır. Gelecekte bu sayının artması beklenmektedir. Borsa İstanbul Sürdürülebilirlik Endeksi’nin bu beklentiyi doğrulayan bir örnek olarak 24’üncü olmuştur. Diğer yandan, çeşitli grupların yaptıkları çalışmalara göre yaklaşık 60 adet borsa tarafından hesaplanan sürdürülebilirlik endeksi ve yine bir o kadar da özel endeks sağlayıcılar tarafından hesaplanan endeks olduğu tahmin edilmektedir.

Yerel sürdürülebilirlik endekslerinin ne kadar kullanışlı olduğu tartışılmakta ve sürdürülebilirlik endekslerinin yerel borsalara prestij kazandırdığı kabul edilmektedir. Buna ek olarak; varlık yöneticileri aktif yatırım stratejileri üzerinde yoğunlaştıkları için bu endeksleri bir  rekabet olarak nitelendirseler de sağladıkları bilgiyi portföylerinde kullanmaktadırlar. Uluslararası araştırma yapan kuruluşlar ise lokal sürdürülebilirlik endekslerinin sağladığı bilgileri oldukça kullanışı bulmakta ve hali hazırda var olan verileri zenginleştirdiğini belirtmektedirler. Elbette en kalıcı fayda endeksler içine girebilmek için şirketlerin kamuyu aydınlatma süreçlerinde sağlanacak beceri ve ilerlemedir, bu gelişme şirket menkul kıymetlerine olan yerel ve uluslararası talebi güçlendirecek ve nitelikli yatırımcıları cezbedecektir.

1 Birinci nesil sürdürülebilirlik göstergeleri: Personel devri, enerji, atık ve su yönetimi, sera gazı emisyonları, yaralanma oranı ve işçi sayısı

2 EIRIS’ın işbirliği yaptığı ülkeler ve borsaları: Türkiye’de Borsa İstanbul, Meksika’da Bolsa Mexicana de Valores, Güney Afrika’da Johannesburg Stock Exchange
 

SHARE: