Menu TR

S360Mag

6 August

Kullanılmış ürünlerde döngüsellik ve güvenliği nasıl sağlarız?

Bu haberi 5 dakikada okuyabilirsiniz.

Döngüsel ekonomi yaklaşımın iş dünyasında giderek önem kazanmasıyla birlikte doğrusal ekonomi uygularının yerini alıp alamayacağı konusunda araştırmalar ve tartışmalar gittikçe artmakta. Bu noktada şirketlerin geçiş sürecinde dönüştürülmüş ürünlerin performansı ve güvenliği gibi konular hakkında nelere dikkat etmesi gerektiği önemli hale geliyor.
 
Döngüsellik, sürdürülebilir ürün tasarımı alanında gittikçe önem kazanan bir ürün yaşam döngüsü yaklaşımı. Döngüsel iş modelleri, sınırlı doğal kaynakların kullanımındaki verimi en üst düzeye çıkarırken doğrusal ekonomiye olan bağlılığı azaltıyor ve çoğu durumda işletmeler için maliyet tasarrufu sağlıyor.
 
Ancak döngüselliği sağlama yarışındaki şirketler, güvenlik ve performans gibi diğer önemli kriterleri göz ardı etme riskiyle karşı karşıya.
 
İkinci el ürün ve materyal kullanımının artışıyla beraber döngüsellikte yeni bir alana girerken güvenlik konusunun üstünde durulması önem kazanıyor. Örneğin geri dönüştürülmüş plastik, kullanılan son üründe bütünlüğü ve performansı korur mu? Yenilenen kullanılmış elektronik cihazlar, yangın ve elektrik kaçağı riski gereksinimlerini yeni üretilen elektroniklerle aynı şekilde karşılıyor mu? Ya da yenilenmiş tıbbi cihazlar veya termik manyetik şalterler yenisiyle aynı performansı sunuyor mu?
 
Döngüsellik özelliği ile beraber ürünün güvenlik ve performans standartları ile uyumlu hale getirilmesi, daha sürdürülebilir ve güvenli bir ekonomik anlayış için kritik öneme sahip. Döngüsel ürünlerin tüm bu kriterlere göre değerlendirilmesi uzun vadede yeni döngüsel yaklaşımların uygulanabilirliğini sağlamaya yardımcı oluyor. Bu yaklaşım, tüketicileri ve son kullanıcıları korurken, döngüsellik hedeflerine ulaşmanın önündeki risklerin azaltılmasını sağlıyor.
 
Kullanılmış ürünlerin güvenlik risklerinin değerlendirilmesi
 
Döngüsellik, ürünlerin veya bileşenlerin farklı noktalarda en yüksek verim ve en uzun süre kullanılması ile kaynak kullanımını optimize etme amacı taşıyor. Bu yönü ile geri dönüştürme felsefesine göre daha geniş bir bakış açısına sahip olduğunu vurgulamak gerek.
 
Birçok iş modeli artık döngüselliği destekliyor ancak bu yazıda özellikle şirketlerin yeniden işleme, iyileştirme, teknik değerlendirme veya yeniden pazarlama yoluyla ürünlerin kullanım sürelerini arttırdığı ürün yaşam döngüsü uzatma yöntemlerine odaklanılıyor. Bu yöntem ürünlerin değerini ve ömrünü en üst düzeye çıkarmak için oldukça etkili. Ayrıca, hammadde ihtiyacını ve yeni ürünlerin üretimi/dağıtımıyla ilişkili karbon emisyonlarını azaltıyor.
 
Örneğin, Robert T. Lund tarafından yayımlanan "Yeniden İmalat Endüstrisi" başlıklı bir araştırmaya göre yeniden üretilen ürünler yılda 400 trilyon İngiliz Isı Birimi'ne eşdeğer enerji tasarrufu sağlıyor. Tasarruf edilen bu miktar 6 milyon binek aracın yıllık enerji tüketimine eşit. Ayrıca, yeniden imalat aktiviteleri birçok şirket için önemli bir gelir kaynağı oluşturuyor. Her yıl yalnızca ABD'de 60 milyar dolar değerinde yeniden imal ürünlerin satıldığını tahmin ediyor.
 
Ancak, ürünlerin ömrünü uzatmak için gerçekleştirilen bu yöntemlerle beraber bazı riskler ortaya çıkıyor.

Parça arızası: Yenilenmiş elektronik cihazların içerisinde yer alan pil veya yarı iletken parçalar gibi bileşenler uygun bir şekilde test edilmez ve sertifikalandırılmaz ise yangın ve / veya elektrik çarpması riski taşıyabilirler.  

Materyal kalitesinin bozulması: Geri dönüştürülmüş plastiklerin kullanımında istenilen performans seviyesinde olduğundan emin olunmalıdır. Gıda paketlemesi veya tıbbı cihazlar gibi ürünlerde kullanılması planlanan geri dönüştürülmüş plastiklerin içerisinde tehlikeli madde birikimi kontrol edilmelidir. Döngüsellik anlayışı geri dönüştürülmüş malzemelerin kullanımını teşvik etse de ürünlerin güvenliğinden ödün vermemelidir.  

Yeniden kullanım için yeterli niteliklere sahip olmayan malzemeler: Yangın önleme veya koruma ekipmanları üretiminde kullanılan materyallerin ABD Ulusal Yangın Koruma Birliği’nin yayımladığı yönetmeliğe uygun olması gerekmekte. Bu gibi ekipmanları üretiminde kullanılması planlanan geri dönüştürülmüş materyallerin niteliği konusunda gerekli denetlemeler yapılmalıdır.

Niteliksiz onarım: Kullanılmış ürünlerin tamir edilmesi veya tekrar işlenmesi sürecinde yeterli eğitime ve tecrübeye sahip kişilerin çalışması güvenlik açısından oldukça önemli bir husus.  
Yukarıda belirtilen riskler düşünüldüğünde asıl önemli olan nokta, kullanılmış materyallerin yeniden işlenmesi sonucu ortaya çıkan son ürünlerin yeni hammadde kullanılarak üretilen son ürünler kadar güvenli çalışıp çalışmadığı konusu.
 
Döngüselliği ve güvenliği sağlamak
 
Döngüsellik felsefesinin, sürdürülebilirliği ön planda tutan şirketler tarafından benimsenip iş modellerine entegre edilmesiyle birlikte yukarıda belirtilen olası güvenlik riskleri konusunda genellikle şirketlerde bir farkındalık eksikliği var. Üretilen ürünler, ürünün kategorisine bağlı olarak mevzuatta yer alan testlere veya denetlemelere tabi olabilir. Ancak, elektrikli ürünler, otomobil ve mobilya gibi ürün kategorilerinde kullanılan ikinci yaşam döngüsünde olan materyallerin potansiyel riskleri konusunda hem üreticiler hem de tüketiciler tarafında farkındalık oldukça düşük.
 
Döngüselliğe geçiş yaparken güvenlik konusundan da ödün vermek istemeyen şirketler için atılması gereken bazı adımları aşağıda özetledik:

İkinci yaşam döngüsünü göz önünde bulundurarak tasarlama: Yazarlar Brian Hilton ve Michael Thurston, yeniden üretime yönelik tasarım için üç ilke sunuyor: Değer yaratmak için tasarlamak, bu değeri korumak ve uygun maliyet ile bu değeri dönüştürmek.  

Risk ve getiri değerlendirmesi: Planlama ile beraber ikinci yaşam döngüsündeki ürünlerin işletme ve müşteriler için potansiyel risklerinin ve getirilerinin anlaşılması sonucu bu konuda ilerleme kaydedilebilir. Yeni ürünler için geçerli olan düzenlemelerin incelenmesi sonucu kullanılmış ürünlerin güvenlik riskleri hakkında fikir sahibi olunabilir.  

Standartlar: Döngüsellik sektörde yer buldukça şirketler ve saygın kuruluşlar ikinci yaşam döngüsündeki ürünler için standartlar geliştirmektedir. Ulusal Yangından Korunma Derneği'nin elektrikli ürünlerin kullanımından kaynaklı tehlikeleri ortaya koyan standardı bu düzenlemelere örnek olarak gösterilebilir. Bu standartları uygulamaya koyarak şirketler yenilenmiş ürünler için olan en iyi uygulamaları kendi işleyişlerine dahil edebilirler.  

Şeffaflık: Günümüzün karmaşık ortamında güveni oluşturan önemli parçalardan biri şeffaflık. Güvenlik, performans ve sürdürülebilirlik alanlarında üçüncü parti kuruluşlar tarafından yapılan değerlendirilmelerin yayınlanması şirketlere için görünürlük sağlar.  

Bilgi birikimini artırma: Daha fazla sektörün döngüsel ekonomik modeli benimsemesiyle beraber lider şirketlerin, kuruluşların ve eğitim kurumlarının endüstri bilgisini arttırmak, riskleri ortaya çıkarmak ve yeni teknolojiler geliştirmek yoluyla bu alana yönelik teşviki artırmaları gerekiyor.  

Geleceğe doğru
 
Doğrusal ekonomik anlayıştan döngüsel ekonomik anlayışa geçişte iş dünyası, hükümet ve yatırımcıların birlikteliği ile bir dizi aksiyona ihtiyaç duyuyor. Pandemi boyunca önemi bir kez daha anlaşılan sağlık ve güvenlik konularının, döngüsel ekonomik anlayış içerisinde ürünleri pazara sunmak için yeni yöntemleri araştırırken de oldukça önemli olduğunu unutmamak gerekiyor. İkinci yaşam döngüsündeki ürünlerin kullanımının artması değerli doğal kaynakların kullanımını önemli ölçüde azaltma ve atıkların depolama alanından yığılmasını önleme potansiyeline sahip. Bu ürünlerin güvenlik ve performans konusundaki yeterlilikleri doğru bir şekilde anlaşılırsa kullanıcılar tarafından benimsenmesi de gittikçe kolaylaşacaktır.
 

SHARE: