Menu TR

S360Mag

14 May

Geleceğin ütopyası akıllı şehirler

Bu haberi 6 dakikada okuyabilirsiniz.

Dünyanın en sürdürülebilir fuarlarından biri olma iddiasını taşıyan Expo 2020, gelecekteki akıllı şehirlerin örnek alacağı prototipleri sunmaya devam ediyor. Peki bu akıllı şehir projeleri bizleri düşlediğimiz ütopik şehir fikrine ulaştırabilecek mi?

Bir zamanlar küresel modern şehir tanımı ile özdeşleştirilen New York şehrinin günde 5 milyar litre su tükettiğini belirten Siemens akıllı altyapılar müdürü Gedrik Neike’ye göre, bu miktar Endonezya’nın başkenti Cakarta’da yaşayan bir kişinin kullandığı toplam enerji ve diğer kaynakların yaklaşık 20 katını oluşturuyor. Neike’ye göre eğer Cakarta’da yaşayan her kişi bir New York’lu kadar kaynak tüketirse bu durum önemli bir kentleşme meselesi haline gelebilir. Bu sebeple şehirler, sakinlerine rahat ve güvenli bir şekilde yaşayacak kaynakları sunmanın yanı sıra nasıl daha sürdürülebilir yaşayacağımız üzerine de çalışmamız gerektiğini gösteriyorlar. Eğer ortalama bir kent sakininin hayatının %90’ını evde geçirdiğini düşünürsek binalarımızı dijital teknoloji ile donatarak daha akıllı ve sürdürülebilir bir hale getirmenin daha da önemli olduğunu görebiliriz.

Expo 2020 fuarı bu yıl akıllı şehir teknolojilerini ve nesnelerin internetini birleştirerek geleceğin akıllı şehirleri için örnek alınabilecek bir prototip oluşturacak. Nesnelerin İnterneti (Internet of Things) kavramı ilk kez 1999 yılında Kevin Ashton tarafından kullanılmış ve zamanla gelişen teknolojilerle birlikte daha da popülerleşmişti. Bu teknoloji birbirleri ile haberleşebilen ve birbirlerine bağlanarak akıllı bir ağ oluşturan cihazlar sisteminin bir bütününü temsil ediyor. Expo 2020’de hedeflenen ise bu teknolojilerin kent tasarımına entegre edilerek enerji, ulaşım, atık yönetimi ve diğer hizmet performanslarını geliştirerek daha sürdürülebilir hale gelmesi.

Geleceğin akıllı şehir prototiplerine bir diğer örnek ise Birleşik Arap Emirlikleri’nde bulunan Sürdürülebilir Şehir (The Sustainable City) projesi. Dünyanın en büyük petrol üreticilerinden biri olan Birleşik Arap Emirlikleri, aynı zamanda sera gazı salımında da en çok etkili olan ülkelerden biri. Bu sebeple hükümet geçtiğimiz yıllardan itibaren fosil yakıt kullanımı azaltma ve şehirlerde daha çevre dostu kaynakların kullanımına geçişi amaçlıyor. Açıklanan hedeflere göre 2050 yılı itibariyle Dubai’de kullanılan tüm enerjinin %75’i yenilenebilir kaynaklardan karşılanacak. Bu hedefler doğrultusunda hayata geçen Sürdürülebilir Şehir projesinde bulunan her ev, çatısında bulunan güneş panelleri ile gerekli olan enerjiyi üretebiliyor. Alanda aynı zamanda 3,000 metrekare büyüklüğünde kent çiftliği bulunuyor, bu sayede şehirde yaşayanlar kendi tüketecekleri sebze ve meyveler için organik tarımla da uğraşma şansına sahip oluyor.

Akıllı şehirlerin yükselişi

Dünya kaynaklarının üçte ikisinin şehirler tarafından kullanıldığı biliniyor ve 2050 yılı itibariyle dünya nüfusunun üçte ikisinin şehirlerde yaşayacağı öngörülüyor. Bu anlamda akıllı şehirlerin hem gelecekte şehirlere olacak talebi sürdürülebilir bir şekilde karşılayabileceği düşünülürken aynı zamanda şehirlerde halihazırda yaşanan atık problemi, trafik ve hava kirliliği gibi problemlerin de önüne geçebileceği tartışılıyor.

Market araştırması şirketi International Data Corporation (IDC) tarafından elde edilen bilgilere göre, hükümetler 2023 itibariyle şehirlerini daha sürdürülebilir ve verimli hale getirebilmek için akıllı şehir inisiyatiflerine 200 milyar dolar civarında yatırım yapmayı hedefliyor.

Teknoloji araştırma şirketi olan ABI Research şirketinin genel başkan yardımcısı Dominique Bonte’ye göre ise özellikle Asya ve Afrika’da bulunan gelişmekte olan bölgelerde şehirler hızlı bir şekilde büyümeye devam ediyor. Büyümeyle birlikte yeni teknolojilerin kullanılmaya başlaması bu bölgeler için daha sürdürülebilir bir kalkınma fırsatı tanıyor. Asya kıtasının akıllı şehir pazarının 2025 yılı itibariyle 800 milyar dolar değerine ulaşması bekleniyor. Çin ise Asya kıtası bazında bu pazarın en etkin elemanı olmayı sürdürüyor.

Akıllı şehirler ve veri güvenliği

Daha sürdürülebilir ve verimli şehirler oluşturulmasını hedefleyen akıllı şehir projelerinden bahsederken veri güvenliğiyle ilgili oluşabilecek bazı endişeler de gün yüzüne çıkıyor. Akıllı şehirler genellikle daha tutarlı hizmet verebilmek için mobil telefonlar ve akıllı cihazlar aracılığıyla kullanıcıları hakkında düzenli olarak veri topluyor. Bu durumun insanlar üzerinde veriler sayesinde ciddi bir güç unsuru yarattığı biliniyor. Dominique Bonte’ye göre toplanan veri ile neyin nasıl yapıldığı kullanıcılar ile şeffaf bir şekilde paylaşılırsa bu endişelerin önüne geçilebilir.

Öte yandan şehirler bazı durumlarda siber saldırıların hedefi haline gelebiliyor. 2019 yılında Hindistan’da bulunan Telangana ve Andhra Pradesh enerji şirketleri bilgisayar korsanları tarafından saldırıya uğrayarak bölgede kesinti yaşanmasına sebep olmuştu. Benzer şekilde yapılan bir diğer saldırı sonucunda ise Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Atlanta şehrinde yaşayan sakinler park cezalarının yanı sıra elektrik, su ve doğalgaz faturalarını da ödeyememişti. Bu sebeple akıllı şehir projelerinin geliştirilmesi ile yeni siber güvenlik ve veri güvenliği önlemleri alınarak yasalar doğrultusunda yeni protokoller oluşturulması hedeflenebilir.

Yeşil hayalet şehirler

Akıllı şehirler her ne kadar çevresel ve teknolojik yenilikleri yaşam alanlarımıza nasıl cazip bir şekilde entegre edebileceğimize örnek teşkil etse de hala birçok şehir New York’un temsil ettiği kozmopolit şehir idealine ulaşamıyor.

Abu Dhabi’de bulunan ve 2008 yılında kurulduğunda ilk karbon nötr şehir olma ünvanı taşıyan Masdar City şehirde yaşayacak potansiyel sakinleri ve yatırımcıları etkileme konusunda zorluklar yaşıyor. Güney Kore’de bulunan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde kurulan Sürdürülebilir Şehir projesi ile benzer özellikler taşıyan Songdo şehri ise yüksek fiyatlar sebebiyle boş kalmış durumda. Songdo’da yaşayan sayılı kişilerden biri olan 92 yaşındaki Shim Jong-rae buradaki fiyatların çok pahalı olduğunu ve ülkenin yaşam masrafları düşünülmeden bu fiyatların oluşturulduğunu dile getiriyor. Jong-rae’ye göre civar bölgede yaşayan yerel halka da cazip gözükebilecek makul fiyatlar, ülkede yaşayanların alım gücü de hesaba katılarak belirlenmeli, yalnızca yabancı alıcıları değil lokalde yaşayanlara da cazip hale getirilmeli.

Singapur’un Yaşanabilir Şehirler Merkezi direktörü Limin Hee akıllı şehirlerin insanlara daha iyi yaşayabilecekleri bir hayat vadedebileceğini belirtirken bunu insanlara teknolojinin sunduğu daha fazla bilgi ve seçim hakkı ile destekleyebileceğini söylüyor. ‘’Teknoloji ancak bir yeri yaşanabilir kılmak için yardım eder, teknolojinin kendisi bir hedef değildir. Yani akıllı olması aslında bir şehrin katmanlarından biri diye düşünebiliriz. Bunun dışında bir şehir orada yaşayacak insanlara iyi bir konaklama, iyi bir çevre ve istihdam da sunuyor olmalı.’’ diye ekliyor Limin Hee.

McGill Üniversitesi Şehir Çalışmaları Bölümü direktörü Sarah Moser’a göre ise teknoloji ve yapı şirketleri gayrimenkul endüstrisiyle birlikte özellikle dünyanın güneyinde yer alan şehirlerde yaşanan güncel şehirleşme problemlerini çözmeye çalışmak yerine yeni şehirler inşa etmenin daha etkili bir çözüm olacağını öne sürüyor. Ancak Moser’e göre şehirlerde halihazırda bulunan sorunları yeni şehirler inşa ederek çözmek kazançlı bir yöntem değil. Özellikle Afrika ve Asya kıtalarında ve yoğun nüfuslu Hindistan gibi ülkelerde belirginleşen şehir problemleri, kentsel eşitsizlik sorununun yarattığı hizmet eşitsizliklerini ve COVID-19 gibi küresel krizlerde yaşanabilecek felaketleri gözler önüne seriyor. Su, elektrik ve sağlık hizmetleri gibi temel ihtiyaçlara ulaşımda sıkıntılar yaşayan bölgeler, pandemi döneminde kent sorunlarının getirdiği eşitsizlikler nedeni ile yüksek risk grupları arasında yerini alıyor. Bu sebeple geleceğin akıllı şehirlerini inşa etmekle birlikte halihazırda bulunan kentsel eşitsizlik problemlerinin de yenilikçi çözümler ve dijital teknolojilerin yardımı ile çözülmesi gerekiyor. Kentsel eşitsizlik sorununun COVID-19 perspektifinden ele alındığı haberimize buradan ulaşabilirsiniz. 

SHARE: